Een nieuw boek van Douwe de Graaf:

Drachten mensen door de tijd.

Na de succesvolle uitgaven van het boek over de Noorderdwarsvaart en het boek “Achtkarspelen mensen door de tijd” zal het derde boek “Drachten mensen door de tijd” van Douwe de Graaf in oktober worden uitgegeven.

Het eerste exemplaar zal worden uitgereikt aan de bekende Friese advocaat Wim Anker.

Het boek behandelt aan de hand van levensloopverhalen van oud-Drachtsters, de lokale geschiedenis ruwweg de periode van 1800 tot 1960. Levensloopverhalen van bekende Drachtsters; over rijke, arme, slechte, goede, hardwerkende, luie, gekke, vrolijke maar vooral bijzondere mensen die op hun manier het gezicht van Drachten hebben bepaald.

Wie waren de vroegere inwoners van Drachten, hoe leefden ze? Hoe ontwikkelde Drachten zich in de loop van de tijd van een veenkolonie tot een bloeiend dorp? Op welke wijze droegen de inwoners bij aan deze groei? Wat waren de verschillen tussen rijk en arm? Vragen waarop de schrijver in dit boek een antwoord probeert te vinden.

Hij neemt u mee op een reis door de tijd waarbij door de beschrijving van bijzondere Drachtsters vooral de recente, lokale geschiedenis wordt verteld.

Hij brengt u in kontakt met Jan Grupstra, de petroleumventer 'Swarte Jan' en eerste allochtoon van Drachten, waarvan de grootvader een vrijgekochte slaaf uit Afrika was. In 1839 kwam deze grootvader, als koloniaal soldaat in Atjeh aan. Door 21 jaren bij de KNIL te dienen kon hij de lening waarmee hij zich vrij had gekocht terugbetalen. Voor zijn moed tijdens de gevechten werd hij met een medaille beloond.

Of de bakkersfamilie Van der Mei waarvan vier van de vijf broers bakkers werden. Douwe van der Mei werd banketbakker in de Noorderbuurt. Oebele, Jan en Age werden broodbakker die bij nacht en ontij, door weer en wind, op de fiets met bakkerskorf de klanten in de wijde omtrek afgingen om hun waar te slijten.

Aan het leven van de Drachtster deugniet Fokke Luut, waarover nog steeds de wonderlijkste verhalen de ronde doen en jammerlijk in de sluis in het centrum van Drachten verdronk, wordt veel aandacht besteed. Een aantal tot nu toe onbekende wetenswaardigheden worden vermeld. Zo vertrok Fokke in 1898  met tweejarig contract op zak als koloniaal soldaat aan boord van de Willem I naar het voormalig Nederlands Indië. Bij het tekenen van zijn contract ontving hij fl.200,- gratificatie. Bij zijn afscheid in Drachten jaagde hij met zijn vrienden dit handgeld er binnen een dag doorheen; zelfs de kinderen werden rijkelijk op snoep getrakteerd. Toen hij vertrok sprak hij met weemoed zijn afscheidsgroet uit: “Nou tabee dan, mijn geliefd Drachtster-land”.

Het is niet te begrijpen dat Fokke, die nagenoeg blind was aan zijn rechteroog, goedgekeurd werd om als fuselier aan gevechtshandelingen deel te nemen. Daarnaast had hij een uitgesproken hekel aan het gezag, het gezag waarmee hij het altijd aan de stok had. Het dan ook niet te begrijpen dat Fokke in de Oost zonder problemen zijn diensttijd vervulde; hij was een voorbeeldig soldaat!

En natuurlijk de Drachtster straatmuzikant Freerk de Jong, “Peije Rasp”, waarvoor in het centrum van Drachten een standbeeld werd opgericht. De schrijver heeft jarenlang onderzoek gedaan om de levensloop van Peije zo nauwkeurig mogelijk te beschrijven. Vooral de periode dat hij met zijn Ietje was getrouwd, krijgt veel aandacht. Ietje van der Heide die voordat ze Peije ontmoette al twee keer getrouwd was geweest en die drie kinderen uit haar vorige huwelijken meebracht. Ook de strubbelingen tussen Peije en Iet, zoals in elk huwelijk voorkomt, komen aan de orde.

Het levensverhaal van de joodse, vellenkoopman Mosie van Leer die op de Oudeweg zijn handel had, is bijzonder te noemen. Vooral het verhaal over de oorlog, toen Mozes zich in Leeuwarden moest melden voor transport naar Duitsland maar door een moedige Drachtster werd gered, is aangrijpend. Mosie overleefde de oorlog; in tegenstelling tot de joodse familie Turksma, handelaren uit de Kerkstraat, waarvan alle leden in de vernietigingskampen van de Nazi’s werden vermoord.

En wat dacht u van sigarenhandelaar en toneelspeler Dik Modderman met zijn speciale band met de troubadour Jan de Roos. Dik had Jan wijs gemaakt dat Prins Bernard hem graag wilde ontmoeten. Er werd een hele klucht opgevoerd, compleet met een man in uniform in een grote, grijze, verbouwde Mercedes. Omdat de man in de auto steeds naar alle kanten boog, dacht Jan (of speelde hij het spel mee?) dat het echt de prins was. Na een gesprek kreeg Jan van de prins een oorkonde met lakstempel. Jan heeft de ingelijste oorkonde zijn verdere leven altijd op zijn borst gedragen. Een opvoering waarbij Dik zijn acteurstalent volledig kon benutten.  

Of Willem Bekkema uit Boelenslaan die met Martje en hun acht kinderen in een houten keet, bekend geworden als de Holder-keet, aan de Noorderhogeweg ging wonen. Toen ze in de keet kwamen was er voor de kinderen die geboren werden, geen ruimte. Willem bouwde bij de bij uitbreiding van zijn gezin steeds een stuk aan de keet vast zodat er een wonderlijk bouwsel ontstond. Helaas moest de Holder-keet wijken voor de spoorlijn naar Philips; in 1968 werd het door de brandweer in brand gestoken. Willem ging niet naar de brand kijken, hij kon het niet, hij had er de gelukkigste jaren van zijn leven doorgebracht. 

En niet te vergeten de legendarische Zweitze de Wit geboren aan de Bethlehemsreed, beheerder van de vuilnisbelt, die met zijn vrouw Aukje en dertien kinderen in een skűtsje woonde. Maar ook een Theo Zoovele, de Drachtster miljonair die door de val van zijn Cubaanse aandelen na het aantreden van Fidel Castro met zijn handel moest stoppen. Allen Drachtsters die een stuk geschiedenis van het dorp hebben bepaald.

Het laatste hoofdstuk gaat over het gebruik van bijnamen, schimpnamen zoals u wilt, in Drachten. De reden voor het geven van een bijnaam wordt in het kort uitgelegd. Van een vijftigtal bijnamen wordt de oorsprong verklaard. 

Het boek wordt uitgegeven door Uitgeverij Banda in Kollum en ligt eind oktober in de boekhandel; het gaat €24,90 kosten.

Meer informatie met interessante passages uit het boek is te lezen op de website www.douwedegraaf.info/.